Uit: onafhankelijk maandblad Omslag (nr.60 - mei 1992). 'GEBRUIKERSKONTRAKT' NIET HELEMAAL WAARDELOOS Haarlem- In de meeste gevallen hebben speculanten, projekt- ontwikkelaars en, met name de laatste tijd ook de gemeente Haarlem, de vervelende gewoonte om het leegstaand huizenbezit 'in gebruik' te geven aan woningzoekenden. Een mooi en nobel streven zou je zo zeggen; die panden die 'in gebruik' gegeven worden staan immers toch leeg en die woningzoekenden worden op deze manier toch mooi voorzien van een dak boven het hoofd. Maar of die woningzoekenden met deze vorm van huisvesting nou echt zoveel opschieten dat is echter nog maar de vraag. Het tekenen van een gebruikerskontrakt maakt je namelijk tegenover de eigenaar geheel rechteloos. Desondanks hebben enige gebruiksters' zich met sukses geweerd tegen een gemeentelijk voornemen om hun woning te ontruimen. Met name sinds de invoering van de Leegstandswet is het voor de dames en heren huisjesmelkers mogelijk geworden om haar huizenbezit tijdelijk te laten bewonen door mensen die een dak boven het hoofd nodig hebben. De woningzoekenden krijgen in zo'n geval een zogenaamd 'gebruikerskontrakt' in de maag gesplitst. Het gaat hier om panden waar geen direkte bestemming voor is. De gebruikers-kontrakten maken de woningzoekenden, die op deze manier een woning 'in gebruik' nemen, bij nader inzien, echter totaal rechteloos. De mensen met een gebruikerskontrakt betalen geen huur en genieten dus ook geen huurbescherming. In de meeste gevallen betalen ze alleen de energiekosten. Wanneer echter de desbetreffende eigenaar over het pand wenst te beschikken dienen de bewoners op staande voet te vertrekken. Door het tekenen van een gebruikerskontrakt hebben de bewoners namelijk afgezien van bepaalde rechten. Zo hoeft de eigenaar ook niet de noodzakelijkheid van de wens, om over het pand te kunnen beschikken, aan te tonen. De bewoners kunnen ook geen aanspraak maken op vervangende huisvesting. Bovendien vormt het werken met gebruikerskontrakten voor de dames en heren huisjesmelkers, speculanten en gemeentebestuurders en prachtig middel om het huizenbezit kraakvrij te houden. De panden worden ook niet meer als 'leegstaand' beschouwd en de gemeente is weer een tijdje van wat lastige woningzoekenden verlost. De bewoners met gebruikerskontrakt kunnen echter nergens aanspraak op maken. Achterstallig onderhoud of andere minimum wooneisen kunnen ze wel vergeten. MET KRAKEN BETER AF Wanneer je een pand kraakt heb je in het algemeen als bewoner meer rechten. In zo'n geval kan de eigenaar je namelijk niet zonder meer uit zijn/haar pand gooien. Hij moet dan een kort geding tegen de bewoners aan spannen en moet dan bij de rechter aan tonen dat hij een zogenaamd 'spoedeisend belang' bij een ontruiming heeft. Hij/zij moet dat belang aantonen door middel van kant en klare (ver)bouwplannen en dient op z'n minst over een bouw- en sloopvergunning voor het betreffende pand te beschikken. Ook moet de plannen van zo'n eigenaar overeenkomen met de bestemming die op zo'n pand rust (en het bestemmingsplan voor het betreffende gebied). Wanneer de krakers dan, als zijnde belanghebbende bewoners, een bezwaarschriftenprocedure aanspannen tegen de plannen van de eigenaar of een monumentenaanvraag voor het pand indienen, dan kan het helemaal een tijd duren voordat de eigenaar uberhaupt een kort geding kan aanspannen. Hij moet dan netjes eerst alle lopende procedures afwachten wil hij/zij een beetje kans maken bij een kort geding. SNODE BEWOONSTERS Er gloort echter enig licht aan de horizon voor de bewoners met een gebruikerskontrakt. Zo hebben enige snode dames, die een pand van gemeente in de Hagestraat met een gebruiksters-kontrakt bewonen, het in hoofd gehaald enige procedures voor het behoud van 'hun' pandje te starten. De gemeente Haarlem vindt dit uiteraard helemaal niet leuk en heeft onmiddellijk de beschikking over het pand opgeeist en de hele zaak bij de rechtbank aanhangig gemaakt. De gemeente Haarlem wil het pand ontruimen en, als het even kan, slopen. Maar omdat de bewoonsters een procedure tegen de voorgenomen sloop zijn gestart en een monumentenaanvraag voor het pand hebben ingediend mag de gemeente, na een eventuele ontruiming, niet tot sloop van het pand vergaan. Advokaat Gaasbeek heeft namens de bewoonsters het gemeentelijk voornemen om het pand te ontruimen bij de rechtbank met sukses aangevochten. Gaasbeek stelde dat wanneer er ontruimd zou worden, het pand opnieuw leeg komt te staan. Er mag namelijk niet gesloopt worden. En ontruimen voor leegstand is in strijd met de overwegingen die bij het opstellen van de Leegstandswet een rol hebben gespeeld en dit zou pure willekeur opleveren. Vervolgens kwam de gemeente met het lumineuze idee om, na een ontruiming en gedurende de lopende procedures, het pand dan maar aan andere, meer gehoorzame, bewoners in gebruik te geven. De rechtbank stelde de dames grotendeels in het gelijk en gaf de gemeente te verstaan dat ze de bewoonsters op z'n minst moest laten zitten totdat daadwerkelijk alle procedures zijn afgerond. Een bewooner/ster met een gebruikerskontrakt is dus niet helemaal rechteloos. Je kunt je in zo'n geval met sukses verweren tegen willekeur van de eigenaar. De rechtbank stelde tenslotte dat ook een gebruikerskontrakt onder het kontraktrecht valt en dat geeft je recht op enigszins behoorlijke behandeling door je tegenpartij. Met name moet deze ter goeder trouw zijn en volgens de regels van redelijkheid en billijkheid handelen. Daar kon de gemeente Haarlem het voorlopig weer even mee doen. G.v.d.Peer Met dank aan advokaat Hans Gaasbeek Meer informatie tijdens het Huisvestings/kraakspreekuur van stichting Release -elke maandagavond van 20.00 - 21.00 uur. Stichting Release is gevestigd aan de Gasthuisvest 47a te Haarlem.